یکی از فرسودهکنندهترین بازیهای روانی در زندگی زناشویی، بازی «بینقصِ حقبهجانب» است. جایی که پارتنرتان روی صندلیِ قاضیِ کلِ دنیا مینشیند و شما همیشه متهمی هستید که باید بابتِ تفاوتهایتان با او، بازخواست شوید.
طبق آمارهای ثبت شده و مشاهدات بالینی دکتر مریم حناسابزاده (روانشناس بالینی) در اتاق درمان، این بازی یکی از اصلیترین دلایل طلاقهای عاطفی است. در این مقاله به زبان خیلی ساده، بررسی میکنیم که پشت نقابِ این آدمهای همیشه حقبهجانب چه خبر است و چطور باید دستشان را بخوانید.
بازی «بینقصِ حقبهجانب» چیست؟ (به زبان خیلی ساده!)
اگر بخواهیم این بازی را جوری تعریف کنیم که یک بچه ۱۰ ساله هم متوجه شود، فرمولش این است:
«این بازی یعنی پارتنر شما جوری رفتار میکنه که انگار سلیقه، نظر و روشِ او تنها راه درست در کل دنیاست و هر روش دیگهای اشتباه، مسخره یا بیارزشه. او با این کار میخواد کنترل همهچیز رو دستش بگیره تا هیچوقت ضعیف به نظر نرسه!»
در این بازی، هیچ جایی برای «سلیقه شخصی شما» وجود ندارد. شما مدام زیر ذرهبین هستید و انگار باید برای سادهترین کارهای روزمرهتان هم به او جواب پس بدهید یا تأییدش را بگیرید.
تحلیل ۲ مثال ملموس از بازیِ حقبهجانبها در زندگی واقعی
بیایید ببینیم این بازی چطور خودش را در مکالمات و رفتارهای روزمره جا میکند:
مثال اول: در اتاق خواب و صمیمیت زناشویی
- سناریو: زن تمایل دارد فضای اتاق خواب صمیمیتر، گرمتر و با تنوع بیشتری همراه باشد و این موضوع را با همسرش مطرح میکند.
- پاسخ مردِ حقبهجانب: مرد به جای شنیدن نیاز او، با لحنی سرد و عاقلاندرسیف میگوید: «رابطه زناشوییِ نرمال چارچوب خودش رو داره. این فانتزیهایی که تو داری غیرعادی و مسخرهست! آدمِ عاقل اینطوری فکر نمیکنه. تو داری تحتتأثیر فیلمها یا حرفهای دوستات قرار میگیری!»
- نتیجه برای قربانی: زن به شدت احساس حقارت و سرکوبشدگی میکند. او احساس میکند خواستهها و غرایز طبیعیاش کثیف یا غیرعادی هستند. در نتیجه، به مرور زمان صمیمیت فیزیکی در آن رابطه کاملاً خشک میشود.
مثال دوم: در تربیت فرزندان و کارهای خانه
- سناریو: زن بعد از یک روز خستهکننده، به بچه اجازه داده کمی بیشتر کارتون ببیند تا خودش بتواند استراحت کند. مرد وارد خانه میشود.
- پاسخ مردِ حقبهجانب: به محض ورود، با لحنی سرزنشگر میگوید: «باز که این بچه پای تلویزیونه! چند بار بگم این کار مغزش رو نابود میکنه؟ تو اصلاً برای تربیت این بچه وقت نمیذاری. اگه من بالای سر این زندگی نباشم، همهچیز از هم میپاشه!»
- نتیجه برای قربانی: زن احساس بیکفایتی مفرط میکند. او احساس میکند زحمات شبانهروزیاش اصلاً دیده نمیشوند و فقط بابتِ یک اشتباهِ کوچک یا تفاوت سلیقه، تبدیل به یک مادرِ بیمسئولیت شده است.
چرا آنها همیشه باید حقبهجانب باشند؟ (راز درون اتاق درمان)
برخلاف ظاهرِ مقتدر و قویِ این آدمها، حقیقتِ پشت پرده بسیار غمانگیز است.
پشت ماسکِ یک آدمِ همیشه حقبهجانب، یک کودکِ به شدت ترسو و ناامن پنهان شده است. او در اعماق وجودش از این میترسد که اگر اشتباهی از او سر بزند یا اگر کنترل اوضاع را از دست بدهد، دیگر دوستداشتنی و ارزشمند نباشد. بنابراین، با گرفتنِ ژستِ «من همهچیز را بهتر میدانم»، یک سپرِ دفاعی محکم برای پنهان کردن ضعفهای درونیاش میسازد.
اما این بازی چه بلایی سر روح و روان شما میآورد؟
- وسواس فکری و خودسرزنشگری: شما قبل از انجام هر کاری، مدام با خودتان چک میکنید: «اگر این کار را بکنم، او چه میگوید؟» و اینگونه آرامشتان را کاملاً از دست میدهید.
- خشم فروخورده شدید: وقتی سلیقه و نظر شما مدام تحقیر و سرکوب شود، خشم بزرگی درونتان انباشته میشود که خودش را به شکل افسردگی یا لجبازیهای پنهان نشان میدهد.
- فلج شدن خلاقیت و خودباوری: شما دیگر جرأت نمیکنید کارهای جدیدی در زندگی انجام دهید، چون ترستان از سرزنشهای او بیشتر از شوق موفقیتتان است.
آیا این رابطه قابل نجات دادن است؟ (پاسخ امیدوارکننده)
رابطهای که درگیر این بازی شده را مثل یک لیوان آب زلال تجسم کنید که چند قطره جوهر سیاه درون آن ریخته شده است.
تیره شدن این آب به این معنی نیست که همسرتان شما را دوست ندارد یا باید رابطه را تمام کنید؛ بلکه نشان میدهد او درگیر یک سازوکار دفاعیِ سمی برای فرار از ناامنیهای درونی خودش شده است. این آب هنوز همان آب گواراست و شما میتوانید با یادگیری پاتکهای این بازی، سمزدایی را شروع کنید.
پاتکِ اصلی این است: واردِ زمینِ «اثباتِ بیگناهیِ خودتان» نشوید.
وقتی او با لحنی حقبهجانب از شما ایراد میگیرد، به جای اینکه مثل یک متهم شروع به دفاع و دلیل آوردن کنید، خیلی خونسرد مرزبندی کنید و بگویید:
«من متوجهم که سلیقه و روش تو اینه و بهش احترام میذارم؛ اما سلیقه و روش من هم برای این کار متفاوته و دوست دارم به روش خودم انجامش بدم.»
وقتی شما برای تفاوتهایتان باج عاطفی ندهید و خودتان را بابتِ تفاوت سلیقهتان مقصر ندانید، او دیگر نمیتواند نقش قاضی را برای شما بازی کند.
راهکار نهایی: قواعد بازی را در «دارک گیمز» یاد بگیر
ایستادن در برابر یک شخصیتِ همیشه حقبهجانب بدون اینکه کار به دعوا و لجبازی بکشد، یک مهارت فوقالعاده حساس است. شما به تکنیکهای دقیق کلامی و رفتاری نیاز دارید تا بتوانید بدون خراب کردن رابطه، مرزهای عاطفیتان را پس بگیرید.
ما در دوره کاربردی و علمی دارک گیمز (Dark Games) به شما یاد میدهیم که:
- چطور ریشههای ناامنی پارتنرتان را بشناسید و بدون آسیب دیدن، آنها را مدیریت کنید.
- پاتکهای مستقیم و قاطع در برابر تحقیر، سرزنش، کنترلگری و حقبهجانب بودن چیست.
- چطور عزتنفسِ آسیبدیدهتان را بازسازی کنید و قدرتِ تصمیمگیری آزادانه را به زندگی زناشوییتان برگردانید.
رابطه شما و آرامش ذهنیتان ارزشمندترین دارایی شماست. اجازه ندهید بازیهای روانی دیگران، شما را در خانه خودتان غریبه و بیعرضه جلوه دهد.
برای شرکت در دوره دارک گیمز و شروع سمزدایی تخصصی رابطهتان، همین حالا کلیک کنید.
