یکی از رایجترین گلههایی که زوجین در اتاق درمان مطرح میکنند، این است: «همسرم یا خودم به شدت زود از کوره در میرویم، با کوچکترین جرقهای عصبانی میشویم و کار به پرخاشگری کلامی یا قهر میکشد.» در نگاه اول و از دیدگاه روانشناسی زرد، این یک مسأله ساده در حوزه «عدم کنترل خشم» است. راهکارهای عمومی هم معمولاً دورِ چند تکنیک تنفس عمیق یا ترک کردن محیط میچرخد. اما در زوجدرمانی تحلیلی و روانشناسی اکتشافی، ما به این ماجرا بسیار عمیقتر نگاه میکنیم.
لایه اول: بازی روانی «منطقه ممنوعه» (فرار از نقد شدن)
دقت کردهاید که بعضی از آدمها به محض اینکه میخواهید یک گفتگوی جدی درباره رابطهتان داشته باشید یا از یک رفتار اشتباهشان انتقاد کنید، ناگهان مثل انبار باروت منفجر میشوند؟ این یک انفجار ساده نیست؛ این یک مکانیزم دفاعی هوشمندانه برای ایجاد یک «منطقه ممنوعه» دور خودشان است.
فرد بازیساز، فضا را تعمداً جنگی، ناامن و پرتنش میکند تا شما بترسید، عقبنشینی کنید و به طور کلی بیخیالِ صحبت و پیگیری خواستهتان بشوید. در واقع، او با پرخاشگری یک سد دفاعی محکم میسازد تا هیچکس جرئت نکند به اشتباهات، ضعفها و سایههای شخصیتی او نزدیک شود. این یک بازی ناخودآگاه برای فرار از روبرو شدن با واقعیتِ خویشتن است.
یادداشت تخصصی درمانگر: روابط عاطفی پر از این سناریوهای پنهان است که صمیمیت را به لبه پرتگاه میبرد. اگر احساس میکنید در یک چرخه فرساینده از رفتارهای ناخودآگاه گیر افتادهاید، شناخت این پویاییها اولین قدم نجات است. من در دوره جامع «دارک گیمز» (بازیهای تاریک)، نقشه ذهنی این رفتارها را کاملاً ترسیم کردهام.
🔗 برای خروج از چرخههای تکراری و سمی رابطه، وارد دوره دارک گیمز شوید
لایه دوم: جابجایی صورتمسئله و فرار از مسئولیت
سود دوم این بازی روانی، پاک کردن صورتمسئله اصلی رابطه است. وقتی یک گفتگوی بالغانه به یک میدان جنگ و داد و بیداد تبدیل میشود، اصلِ موضوع (که مثلاً بیمسئولیتی، خطاکار بودن یا بیتوجهی آن مرد یا زن بوده) به کل زیر آوار خشم دفن میشود.
از این نقطه به بعد، تمام بحث رابطه از موضوع اصلی تغییر میکند و تبدیل میشود به بررسیِ لحن و رفتار فرد عصبانی: «چرا داد زدی؟ چرا توهین کردی؟ چرا حرمت شکستی؟» حالا بازی به نفع فرد پرخاشگر چرخیده است؛ او نه تنها بابت اشتباه اولیهاش پاسخگو نیست، بلکه پارتنرش را در موضعی قرار میدهد که باید برای آرام کردن فضا کوتاه بیاید و باج عاطفی بدهد. به این ترتیب، مسئولیتِ هیجان و رفتار فرد به گردن طرف مقابل انداخته میشود.
ریشه خشمهای تکانشی چیست؟ (دیدگاه دارک گیمز)
در روانشناسی تحلیلی، خشم در اکثر رفتارهای تکانشی یک «احساس ثانویه» است. یعنی خشم یک ویترین یا روکش ضخیم است که روی یک احساس اولیه، تلخ و دردناک کشیده شده است.
فرد در اعماق ناخودآگاه خود دچار دلبستگی ناامن است و احساس عجز، بیارزش شدن، یا وحشتِ شدید از طرد شدن دارد. اما چون ابراز این ضعفها و اعتراف به ناامنی برایش سنگین است و اقتدارش را زیر سوال میبرد، ناخودآگاه این ترس را به خشم، پرخاشگری و حالت تهاجمی تبدیل میکند تا قوی، مسلط و پیروز به نظر برسد.
راهکار استراتژیک: چگونه سوخت این بازی روانی را قطع کنیم؟
وقتی شریک عاطفی شما وارد این بازی روانی میشود، بزرگترین خطای تلافیجویانه شما این است که یا با خشم متقابل پاسخ دهید (وارد جنگ شوید) یا برای آرام کردن فضا، سریعاً کوتاه بیایید و عذرخواهی کنید (باج بدهید). هر دو رفتار، دقیقاً همان سوختی است که ناخودآگاهِ فرد پرخاشگر به دنبال آن است.
فرمول عملی خروج از تله خشم: در لحظه انفجار، شما باید بازی را قفل کنید. اصلاً وارد بحث، دفاع از خود یا متهم کردن طرف مقابل نشوید. در کمال آرامش، با یک لحن کاملاً ثابت، محکم و بدون نوسان (لحن بالغ) بگویید: «من متوجه عصبانیت و برانگیختگی تو هستم، اما در فضایی که توش داد زدن یا پرخاشگری باشه گفتگو نمیکنم. این بحث همینجا متوقف میشه تا زمانی که هر دو آرام بشیم و بتونیم بالغانه صحبت کنیم.»
سپس محیط را ترک کنید. وقتی سود روانی خشم (یعنی ترسیدن، تسلیم شدن یا به جنگ کشیده شدن شما) را از فرد بگیرید، او با خشم خودش تنها میماند و ناچار میشود سیستم دفاعیاش را پایین بیاورد و با رفتار خودش روبرو شود.
تغییر چرخههای ناخودآگاه با دوره دارک گیمز
کنترلگری، پرخاشگری، برچسب زدن و قهر، مهرههای یک بازی بزرگتر در ناخودآگاه ما هستند. بسیاری از ما بدون اینکه بدانیم، پیشنویسهای دوران کودکی و الگوهای دلبستگی ناامن خود را در رابطه امروزمان بازآفرینی میکنیم و نام آن را عشق یا حق به جانبی میگذاریم.
من در جلسه سوم دوره دارک گیمز (بازیهای تاریک)، به طور مفصل و گامبهگام به تحلیل ساختار این بازیها پرداختهام. در این دوره، شما یاد میگیرید که چطور نقشهای سمی (قربانی، جلاد و ناجی) را در رابطه خود شناسایی کنید، دست ناخودآگاه بازیساز را بخوانید و به یک صمیمیت امن، بدون نقاب و بالغانه دست پیدا کنید.
اگر میخواهید رابطهتان را از چرخههای تکراریِ دعوا و سردی نجات دهید و دید عمیق و کلانی نسبت به پویایی ناخودآگاه خود و پارتنرتان پیدا کنید، پیشنهاد میکنم جزئیات علمی و آموزشی این دوره را از طریق لینک زیر مطالعه کنید.
هیچ سوالی برای این صفحه یافت نشد.
